Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie istnieje na akademickiej mapie Polski 55 lat. Przez ten czas przeszedł ewolucję od Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Częstochowie (założonej w 1971 roku) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie (1974–2004), poprzez Akademię im. Jana Długosza w Częstochowie (2004–2018) do Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, pod którą to nazwą funkcjonował w latach 2018–2023. Ustanowienie 1 czerwca 2023 r. Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, tzw. klasycznego, z pełnymi prawami akademickimi, stało się możliwe dzięki ustawie Parlamentu RP. Niezależnie od statusu, Uczelnia przez cały okres funkcjonowania intensywnie rozwijała się w obszarach kształcenia, nauki i badań oraz współpracy z otoczeniem. Dziś Uniwersytet posiada w swojej ofercie około 60 kierunków studiów I i II stopnia, prowadzi także jednolite studia magisterskie, studia inżynierskie oraz studia dualne. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt uruchomienia w ciągu ostatnich lat takich kierunków jak: prawo, psychologia, ekonomia, a w 2022 roku kierunku lekarskiego. Wypełniając proces umiędzynarodowienia, Uniwersytet staje się coraz bardziej rozpoznawalny w Europie i na świecie. Wyrazem tego są wymierne sukcesy i osiągnięcia. Latem 2023 roku, decyzją Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury
w Brukseli (EACA), Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie otrzymał status Uniwersytetu Europejskiego i wraz z 8 uczelniami z kontynentu realizuje projekt COLOURS.
30 października 2023 roku Rada Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów zatwierdziła wniosek Uniwersytetu o przyjęcie do grona pełnoprawnych członków EUA (Individual Full Member). 25 stycznia 2024 roku Uczelnia dołączyła do Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. Praktycznie w każdym obszarze działalności Uczelnia modernizuje się
i zmienia. W zakresie dydaktycznym oprócz tworzenia nowych kierunków Uniwersytet wprowadził nowoczesne metody kształcenia, takie jak: tutoring czy edukacja on-line.
Studenci i doktoranci mogą w ramach studiów, bez dodatkowych opłat, uczyć się tzw. języków rzadkich, np. języka czeskiego, chińskiego, czy włoskiego. W Uczelni odbywają się bezpłatne kursy, których ukończenie daje możliwość uzyskania międzynarodowego certyfikatu językowego. Ważnym elementem działalności każdej Uczelni są realizowane projekty naukowo-badawcze. W Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie systematycznie ich przybywa, rośnie również wysokość środków, które pozyskuje Uczelnia, a Uniwersytet coraz częściej jest liderem w projektach realizowanych z innymi ośrodkami akademickimi i partnerami gospodarczymi. Wynalazki i wnioski patentowe opracowane w laboratoriach Uczelni znajdują zastosowanie w coraz większej liczbie firm i instytucji reprezentujących różnorodne gałęzie przemysłu i gospodarki. Wyniki badań są publikowane w uznanych czasopismach naukowych oraz upowszechniane podczas międzynarodowych konferencji. Jeżeli dodamy do tego liczne przedsięwzięcia kulturalne, sportowe i artystyczne, uzyskamy obraz Uczelni, która stała się wizytówką Częstochowy i regionu.